Sayfalar

Tiyatro Yaşam etiketine sahip kayıtlar gösteriliyor. Tüm kayıtları göster
Tiyatro Yaşam etiketine sahip kayıtlar gösteriliyor. Tüm kayıtları göster

29.03.2012

D'exil En Exil


Denizin üstünde ala bulut
yüzünde gümüş gemi
içinde sarı balık
dibinde mavi yosun
kıyıda bir çıplak adam
durmuş düşünür.
Bulut mu olsam,
gemi mi yoksa?
Balık mı olsam,
yosun mu yoksa?..
Ne o, ne o, ne o.
Deniz olunmalı, oğlum,
bulutuyla, gemisiyle, balığıyla, yosunuyla.

Bu akşam çok ilginç bir deneyim yaşadım. Ankara Sanat Tiyatrosu'nda Ethos Ankara D'exil En Exil (Sürgünden Sürgüne) adlı oyunu izledim. Oyun Fransızcaydı.
Yöneten: Mathieu Chardet
Besteci-Oyuncu: Ayser Vançin
Müzikal Dram-Fransızca- Türkçe Altyazılı
“La plus drôle des créatures / Akrep gibisin kardeşim”  Oyun sahnenin soluna duvara yansıtılan Türkçe alt yazı ile devam etti. Alt yazı değil de sol üst yazı demek daha doğru olacak. Ayser Vançin daha önceden bilen vardır mutlaka ama ben bilmiyordum. Obua ile sahneye giriyor, piayano ile devam ediyor sonra her ikisini de bırakıp Türkçe şiir okuyor devamında Fransızca eşlik ediyor. Mathieu Chardet (Nazım Hikmet rolündeki oyuncu) öylesine şiir okuyordu ki bir ara bizi alt yazı eziyetinden kurtaracak ve Türkçeyi sökecek sandım. 2.sırada olduğumuzdan gözlerindeki ışıltıyı bile görebiliyordum. Oyun sırasında şarkı söylüyordu (şiirleri tabi) not almıştım eşime çıkışta sesini çok çok iyi bulduğumu söyleyecektim ki sonradan öğrendik aynı zamanda şarkıcıymış. Tiyatroda sahneyi oluşturan zeminden gelen ahşap sesi beni mest ediyor. Hiç konuşmadan oradan oraya usul usul yürüseler sanıyorum onu da dikkatle dinlerim. İnanılmaz bir aheng var o seste. Ne ahşap, ne halı, ne adım, ne yaşam... Tarifleyemiyorum ama her haraketlerinde hafifçe gelen ses bambaşka.
Ayser Vançin ayrı başarılı Mathieu Chardet ayrı başarılıydı.

Oyun Fas, İsviçre, Fransa ve Türkiye de bazı şehirlerde oynanmış. Ethos Ankara geleneği olarak oyun sonunda oyuncularla seyirciler sohbet edebiliyormuş. Seyircilerden soru soranlar oldu. Salonun neredeyse yarısı boştu bundan dolayı üzülüp üzülmedikleri sorulduğunda çok profesyonelce -sizler varsınız ya bizim için yeterli- yanıtı geldi. Yine sorulan sorulardan alınan cevaptan öğrendik ki başka ülkelerde salonlar tamamen dolmuş.
Gelelim gözlemlerime:) İsmini vermeyeceğim bir sendika üyelerine bilet satılmış gelenler çok sıkı tiyatro eğitiminden geçmiş olmalılar ki oyuncunun ve Ayser Vançin'in bence çok başarılı performansına ellerinin ucuyla alkışlayarak yanıt verdiler. Her şey bir yana müzikal anlamda cidden çok başarılıydılar. Erkek oyuncunun sesi özellikle de.
Oyun gecikmeli başladı. Gerekçe olarak altyazı sorununu çözmeye çalıştıklarını söylediler. Alt yazı inanılmaz derecede amatörceydi. Word dosyasını çok alalade yazılmış bir halde duvara yansıttılar.Tamam buna da razıyız diyorsunuz ama oyuncu nerede alt yazı nerede! İçerisinde Türkçe bir kelime varsa orada yakalıyordu ancak. Sürekli olarak birisi elle word dosyasını yukarı, aşağı kaydırıyordu ama oyunla paralel gitmedi. Yurtdışından gelmiş bu işe belli çok emek vermiş sanatçılar için saygısızlıktı bence. Azcık Fransızca anlayabilen birisi yazıyı kaydırma işini yapsa çok başarılı olacaktı. Alt yazı sorunu oyuncuların başarısını gölgeledi ve iyi eğitimli, engin tiyatro bilgisine sahip biz izleyiciler o ışıl ışıl gözlerle Nazım'ın şiirlerini anlamadığım bir dilde bile inanılmaz güzel seslendiren oyuncuları elinin ucuyla alkışladı. 
Kibirden nefret ediyorum. Türk halkının kibirinden ürküyorum. Beğenmek gibi bir zorunluluk taşımamakla birlikte hangi birikimle haftalar, aylar belki yıllar süren bir emeğe saygısızlık etmek bu kadar kolay olabiliyor anlamakta zorlanıyorum. Tutarsızlık çıkışta oyuncuların çevresini sarıp tokalaşmakla gözüme battı aslında.
Fransızca bilmem, anlamam ama erkek oyuncunun şiirleri okuduğu bazı yerlerde sanki anlıyormuşcasına yoğun hissettirdi ve bu tartışmasız bir başarıdır.
Ayser Vançin'i şu linkten dinleyebilirsiniz. TIK. Hatta sayfada görülen Nazım Hikmet olan müzik oyunda vardı.(Bu şarkı)
Mathieu Chardet oyun sonrasında 'ülkenizde Nazım yasaklıyken ben onu okuyordum' dedi.
Not: AST sorumluluğunda olduğunu düşünüp birkaç eleştiri yapmıştım yorumlarda Serdar Bey gerekli açıklamayı yapmış ve AST ile ilgili olmadığını belirtmiş. Özür dileyerek o bölümleri kaldırdım.


Nazım Hikmet'in şiirlerini şarkı olarak en çok Ünol Büyükgönençten dinlemeyi seviyorum.


13.02.2012

Human Planet...Kerbela ve Pazar

Dünya üzerinde yaşayan diğer canlılara nazaran, sadece bir tanesi kendine bütün habitatlarda yaşama imkanı sağlayabilmiştir; "İnsan"... 
Dünyanın en iyi belgeseli sayılan Human Planet'in ilk bölümü  Okyanusları geçen hafta izlemiştik. Eşim ida için indirmişti. Eve de garip bir alet aldı ki (kuşkusuz garip olan benim o aletleri bilmediğimden) inanılmaz zevkli oluyor izlemek. İçerisindeymişiz hissi ile. Evde de epydir uydu alıcımız olmadığından (bozuldu ve almıyoruz yenisini) Tv açıyorsak sadece o aletle film izlemek için açıyoruz. Mutlaka bilyorsunuzdur zaten belgeseli her bir bölüm zor doğa şartlarında insanın var olmayı başarma çabasını inanılmaz görüntülerle anlatıyor. İnsanın doğaya uyumunu, bu uyumu sağlarken verdiği olağanüstü çabayı izlerken çok tuhaf hissediyorsunuz.  Bajau'lar çok ilginç geldi ilk bölümde. Karadan uzak tamamen okyanus üzerinde yaşıyorlar. Suyun altında uzun süre kalıp avlanabiliyorlar. En çok etkilendiklerimden biri aşağıdaki videoda. İlkel koşullarla alınan önlemler ve ölümle yaşam arasında hayatta kalabilmek için yapılan bir iş.

Belgeseli Tuncel Kurtiz seslendiriyor. Kendisini seviyorum ama altyazılı izlemek sanki daha zevkli gibi geldi. Ama İda bazen yetişemiyor o nedenle seslendirme yapılmış haliyle izledik. Bu pazar da kahvaltıda daha biz açmadan İda açmıştı 2.bölümü izledik 'Çöller'. galiba okyanustan daha çok etkilendim. İronikti bir an ve hepimiz sus pus kaldık. Mutfakla salon arasında çayı tazelemek için eşimle birbirimize topu atarken su bulabilmek umuduyla yüzlerce kilometre yürüyen insanları izledik:( İnsanın para, maddi şeyler uğruna birbirini öldürmesi nasıl da anlamsız geliyor onları izlerken. Veya taksit taksit alıp ödemeye çalıştıklarımız. Çöllerde birkaç hikayeden özellikle çok etkilendik. 10 yaşındaki Mamadou'nun ineklerini göle, suya kavuşturması gerekiyor. Hem kum fırtınası hem de fillerin saldırısından korunarak suya ulaşması gerekiyor. Fillerden önce yola koyulabilmek için çok erken uyanıyor ve sadece ineğinden sağdığı süt ile susuzluğunu ve açlığını gideriyor. Burası bizim için çok öğreticiydi. Masada önünde duran yiyecekleri yememek, sütünü içmemek için mızıklayan ida  için iyi ders oldu. Tuncel Kurtiz seslendirmede 'onun yaşındakiler okulun yolunu bulmıyor' derken sessizlikle onayladı İda:)

Ben en çok Tubu kadınlarının  o uçsuz bucaksız Sahra çölünde  su kuyusu aramalarından etkilendim. Hem yıldızları, hem kum tepelerini gözleyerek suyun bulunduğu yeri buluyor. Hissedebilme yetenekleri var ve su bulma kadınlara özgü bir yetenek. 
Buharlaşan Antogo Gölüne 2000 erkek aynı anda koşuyor ve balık avlıyor. Çöller Belgeselini izlerken dünya şeklindeki gece lambasını da yanına getirdi ve yerlerini buldu anlatılan her yeni öyküde:) Ankara ile uzaklıklarını da 'ooo bir karış, ooo beş parmak uzak bize' diye hayretle anlattı:) Kesinlikle izlenmesi gerekiyor. En çok şehirler bölümünü merak etsem de sıralamayı bozmadan gidelim biz.

Gelelim pazar gününün 2.bölümüne. 2 yıldır gitmeyi istediğim ama 'biletler tükendi' yazısından dolayı başaramadığım bir oyundu Kerbela. Bu sezon gösterimde değil oyun. Özel bir gösterim için biletler aldık. Tabi bu gösterim oyunun isminden de kaynaklı tamamına yakını Alevilerden oluşan bir grubaydı. Salon tıka basa doluydu. Oyuna İda da girdi. O kadar uzun bir oyun olmasına rağmen ilgiyle izledi. (bir ara kestirdi ya neyse) Sürekli olarak sorular sormak istese de 'çıkışta anlatacağım' dedim ve sormayı bıraktı. Oyun 'Turna Semahı' ile başlıyor. Vakti zamanında bu semahı öğrenmiştim.
Kardeş Türküler ekleyeyim keyifle dinleyin.

“Kerbela”, İslamiyetlin kuruluşunda var olan demokratik öğelerin yok edilmesine, Hilafet'in saltanatlaşıp Doğu'nun klasik devlet yapılanmasına (nemrutlaşmasına) ve şeriatın bu saltanat-devlet anlayışının resmi doktrini haline gelmesine, din kisvesi arkasında, inançların yerini çıkarların almasına duyulan tepkinin ve direnişin öyküsüdür. Diyor burada

-2009 - 2010 Sanat Kurumu - En İyi Kadın Oyuncu - Rengin Samurçay
-2009 - 2010 Sanat Kurumu Övgüye Değer Erkek Oyuncu - Erdinç Gülener
-2009 - 2010 Sanat Kurumu En İyi Işık Tasarım Ödülü - Yakup Çartık
-2009 - 2010 Sanat Kurumu En İyi Müzik - Tahsin İncirci
-2009 - 2010 1. Sadri Alışık Tiyatro Oyuncu Ödülü En İyi Yapım Yönetmeni- Ayşe Emel Mesci
-2009 - 2010 35. İsmet Küntay Tiyatro Ödülleri En İyi Oyun Yazarı - Ali Berktay
-2009 - 2010 35. İsmet Küntay Tiyatro Ödülleri En İyi Yapım - Kerbela
-2009 - 2010 35. İsmet Küntay Tiyatro Ödülleri En İyi Yönetmen - Ayşe Emel Mesci
-2009 - 2010 35. İsmet Küntay Tiyatro Ödülleri En İyi Müzik - Tahsin İncirci
-2009 - 2010 X. Lions Tiyatro Ödülleri En İyi Yapım - Kerbela
-2009 - 2010 X. Lions Tiyatro Ödülleri En İyi Işık Tasarımı- Yakup Çartık
-2010 Türkiye Yazarlar Birliği Ödülleri En İyi Yazar- Ali Berktay

Yukarıda belli oluyor zaten birçok ödülle de başarılı oldukları tescillenmiş. 'Ya Allah, Ya Muhammed, Ya Ali' denilen her sahnede salon inledi alkışlardan. İzleyici grubu böyle olunca epeyce provake olduk desem yalan olmaz:) (Dikkat sanatsal olmayan bakış açısı içerebilir)  Annem, teyzem, eşi, kızkardeşim ve eşi İda ben ve eşim birlikte gittik. 'Zulmü yapanlar kadar, o zülme karşı ses çıkarmayanlar da suçludur' denildiği an İda bile coşkuyla alkışladı:) 2. perde başladığında burun sesinden konsantre olmakta zorlandık. Herkes ağlıyordu hem de salya sümük. Haliyle ben de ağladım. Annem Muaviye'nin göründüğü her sahnede yığınla laf etti.Annem yaşındaki tüm kadınlar da aynı durumdaydı.
Kostümler, dekor, özellikle de ışık inanılmazdı. Kareografi ve müzikler çok güzeldi. Oyun bittiğinde oyuncular tek tek selam verirken Muaviye ve Yezid rolündeki oyuncuları göstererek 'şunları alkışlama' dedi annem:)) Annemi ikna edemedim 'İyi oynayan oyuncular' olduklarına:) Hz. Hüseyin rolündeki oyuncuda dakikalarca ve hüngür hüngür ağlayarak alkışlar tutuldu. Salondan çıkarken ayrılıyorduk teyzem kız kardeşimin eşini öpmeyi unutunca Kürşat 'Amma kaptırmış kendini beni öpmüyor görüyor musunuz' dedi. (Kürşat Sünni) Eşim Muaviye ve Yezid rolündeki oyuncuların hayatından endişe ederken İda noktayı koydu:) 'Çölde ölenler kimdi?' 'Ölenler benim atalarım susuz bırakıp öldürenler de babanın ataları' dedim:) Şaka bir yana İda ile bunu konuşmuştuk önceden. Eşim 'ben Sünni de değilim Alevi de insanım' dedi bana kapak oldu:) 'bak oğlum tarih boyunca öğretmişiz insan sevgisini'dedim güldük ve kapattık:) Biz böyle bir aileyiz işte sülalede neredeyse ilk olarak Alevi olmayan biriyle evlenerek kuralı bozdum şimdi ardımdan gelen epeyce genç kız var:)

Nasıl bir aile ortamıysa düşünün kahvaltıda belgesel,öğle yemeğinde tiyatro:) Akşam opera... Pehh

Önemli: Kerbela Şubat ayı içerisinde 1 defa oynayacak 28 Şubat Ankara için buradan Bir Delinin Hatıra Defteri İçin burada
Uzun oldu biraz. Görseller internetten.

22.04.2011

Bir Deli'nin Hatıra Defteri

Haftalar önce biletini aramaya başlamıştık hatta araya adamlar koyduk ve bulduk biletleri. Kuzenim buldu toplu halde gidecektik. İda'nın hastalanması nedeniyle gitmekten vazgeçmiştim. Annem ve İda gitmemizi önerince dayanamadık. Son dakikaya kadar telefon elimde:) İnsan böyle anlarda vicdanı ile sürekli hesaplaşıyor ama güvenli ellerdeydi ve kendisi önerdi üstelik.
Neyse işten çıkmam zor oldu ve koştura koştura kuzenlerle buluştuk. Eşim de işten geldi. Salona girdiğimizde yoğun bir sis ve ortada koca bir iş makinası etrafına sıralanmış sandalyeler. Aşağı doğru sarkmış bir ayak. Önce ben o ayağı dekora ait bir şey sandım tam da altındaki sandalyelere sıralanmışken bir sürü yorum yaptık. Erdal Beşikçioğlu nereden gelecek acaba bu makinaya nasıl çıkacak derken ayağın hareket ettiğini fark ettik:) Aşağı sarkan ayak da ona aitmiş:)